Pierwsi spedytorzy pojawili się w Europie w XVI wieku i zajmowali się obsługą konnego transportu lądowego. Później, wraz z rozwojem handlu morskiego, rozszerzyli swoją działalność i zajęli się także organizacją i nadzorem transportu. Jednakże najsilniejszy rozwój pracy spedytora przypada na XIX wiek, kiedy to ogromne znaczenie zyskała kolej. Wraz z dalszym postępem i rozwojem metod transportowych także rola spedytorów ewoluowała, a ich zakres obowiązków uległ rozszerzeniu. Jak dziś wygląda ich praca i jakie funkcje pełnią spedytorzy transportu lądowego?

Spedycja

Aby dokładnie wyjaśnić, czym zajmuje się spedytor, należy zacząć od krótkiego wyjaśnienia pojęcia „spedycja”. Jest to każda działalność gospodarcza, która zajmuje się organizowaniem przewozów towarów na zlecenie podmiotów prawnych lub osób fizycznych. Czynności te odbywają się przy odpowiednio dobranych środkach przewozowych i infrastrukturze transportowej. Spedycja ściśle powiązana jest także z licznymi niezbędnymi czynnościami dodatkowymi, które determinowane są specyfiką zleceń. Zatem spedycja to zarządzanie całą logistyką transportu.

Na polskim i zagranicznym rynku bardzo często działają firmy, które zajmują się działalnością spedycyjną, a także posiadają własny transport, powierzchnie magazynowe i terminale przeładunkowe.

W Europie średnio 50–60% ładunków przewożonych jest pojazdami samochodowymi. W Polsce aż 83% ładunków przewozi się w ten sposób. Zatem najczęściej ma się do czynienia ze spedycją w transporcie drogowym krajowym i międzynarodowym. Przedsiębiorstwa zajmujące się spedycją i transportem drogowym z reguły nie ograniczają się do obsługi jednego kierunku. Mogą natomiast specjalizować się w zakresie obszarów, np. krajów skandynawskich, Europy Zachodniej czy azjatyckich, bądź prowadzą działalność wyłącznie na terenie Polski.

Kim jest spedytor?

Najprościej mówiąc, spedytor w dzisiejszych czasach jest organizatorem całego procesu transportowego. W wyniku istotnych przemian zachodzących w ostatnich latach na rynku usług spedycyjnych rola i funkcje spedytora ewoluują i rozszerzają się. Procesy transportu drogowego, zarówno krajowego, jak i międzynarodowego, stają się bardziej zaawansowane i skomplikowane. Coraz to nowsze systemy koordynacyjne i wymogi prawne wymagają od spedytora nieustannego podnoszenia kwalifikacji i rozszerzania swojej wiedzy.

Kto może zostać spedytorem?

Spedytorem w transporcie drogowym może zostać każdy, kto posiada podstawową wiedzę w tym zakresie. Osoba taka nie musi posiadać doświadczenia, jednakże powinna nastawić się na kilkumiesięczne szkolenie oraz mieć świadomość, że niezbędne umiejętności i sprawność w tej dziedzinie osiąga się po około roku praktyki. Bardzo dużym autem ubiegającego się o pracę spedytora będzie znajomość języków obcych, takich jak angielski bądź niemiecki. Jeśli firma zajmuje się spedycją do Europy Wschodniej, z pewnością język rosyjski będzie mile widziany. Spedytor musi odznaczać się dobrą wyobraźnią przestrzenną, spostrzegawczością, szybką orientacją, zdolnością kojarzenia, a także podzielnością uwagi. Z pewnością takie cechy jak dokładność, opanowanie oraz wysokie poczucie odpowiedzialności za powierzone zadanie będą niezbędne w codzienne pracy spedytora. Osobę tę można nazwać menadżerem transportu drogowego, a więc zdolności organizacyjne i szybkość podejmowania decyzji są także bardzo ważne.

Osoba podejmująca pracę spedytora musi być przygotowana na konieczność współpracy z wieloma ludźmi, często pod presją czasu. W takiej pracy niezbędne jest budowanie stałych relacji z klientami i radzenie sobie z dużym stresem. Zdarza się, że czasami spedytor musi być dostępny 24 godziny na dobę. Jednakże, mimo że od spedytora wymaga się pracy na pełnych obrotach, zajęcie to niesie ze sobą dużo pozytywnych emocji. Terminowe dopełnianie zadań i sukcesy w zamykaniu zleceń transportu drogowego przynoszą wiele satysfakcji i zachęcają do podejmowania kolejnych wyzwań.

Funkcje spedytora

W zakresie obowiązków spedytorów transportu drogowego znajdują się funkcje doradcze i dokumentacyjne. Oznacza to, że przed zawarciem i w trakcie sporządzania kontraktu na świadczenie usługi spedytor współpracuje ze zleceniodawcą i przygotowuje niezbędne umowy i dokumenty. Do zadań spedytora należy także organizacja przewozu drogowego, jeżeli istnieje konieczność zlecenia takiej usługi poza daną firmą. Jeżeli natomiast przedsiębiorstwo posiada własnych przewoźników, spedytor bezpośrednio wykonuje czynności związane z przemieszczaniem się ładunków. Nie jest on kierowcą samochodów dostawczych, ale organizuje i nadzoruje cały ten proces. Spedytor wykonujący dane zlecenie musi również rozliczać koszty wszystkich operacji.

Należy mieć na uwadze, że spedytor nie jest bezpośrednim przewoźnikiem. Jest on organizatorem procesu przewozowego, zatem pośredniczy pomiędzy zleceniodawcą (osobą fizyczną bądź podmiotem gospodarczym) a firmami przewozowymi, które są przewoźnikami towarów. Zapotrzebowania na usługi spedytorów systematycznie rosną. Wiąże się to przede wszystkim z faktem połączenia większości europejskich terytoriów w jeden „organizm” gospodarczy oraz dynamicznym rozwojem gospodarki. Taka globalizacja gospodarki stawia i będzie stawiała przed spedytorami coraz to nowe wyzwania. Aby zostać spedytorem, nie trzeba mieć wieloletniego doświadczenia. Do podjęcia takiej pracy wystarczą chęci oraz gotowość do nauki i podejmowania nowych wyzwań.